Rüyalar ve Âlem-i Misal – Uykunun Ötesindeki Hakikat

Gözlerin Kapandığı, Gönlün Uyandığı Yer: Rüyalar, Âlem-i Misal ve Sadık Haberler

Başımızı yastığa koyduğumuzda, bedenimiz dünya ile bağını koparırken ruhumuz hangi alemlere kanat çırpar? Modern psikoloji buna "bilinçaltı kusması" deyip geçse de, İslam irfanı bu durumu çok daha derin bir hakikatle, "Âlem-i Misal" kavramıyla açıklar. Rüya, sadece gün içinde yaşananların bir tekrarı değil; bazen kaderin şifreli bir mektubu, bazen de gayb aleminin ruhumuza fısıldadığı bir sırdır.

Rüya: Nübüvvetin Kırk Altı Parçasından Biri Peygamber Efendimiz (s.a.s.), "Salih rüya, nübüvvetin kırk altı cüzünden biridir" buyurarak, rüyanın vahiy kaynaklı bir bilgi kanalı olduğunu işaret etmiştir. Tasavvuf büyüklerinden İbnü'l-Arabî Hazretleri, rüyayı "hayal gücünün" bir oyunu olarak değil; ruhun, bedenin kesif (yoğun) baskısından kurtulup, latif (ince) alemlerde yaptığı bir seyahat olarak tanımlar.

Rüyalar aleminde, manalar suret giyer. Örneğin, dünyada "ilim" soyut bir kavramken, rüya aleminde "süt" suretinde görünür. Bu yüzdendir ki Hz. Peygamber (s.a.s.), rüyasında süt içtiğini gördüğünde bunu "ilim" olarak tabir etmiştir. Din, rüyada "sağlam bir kulp" veya "gömlek" olarak temessül eder. İşte bu sembol dilini çözmek, "Tevil" (Yorumlama) ilmini gerektirir. Hz. Yusuf'un zindan arkadaşlarının rüyasını tabir etmesi, bu ilmin Allah vergisi bir feraset olduğunun en büyük delilidir.

Üç Türlü Rüya ve Ayırt Etme Yolları Her gördüğümüz rüya bir mesaj mıdır? İrfan ehli, rüyaları kaynağına göre üç ana kategoriye ayırır:

1. Rahmanî (Sadık) Rüyalar: Melek aracılığıyla Allah'tan gelen müjdeler veya uyarılardır. Bu rüyalar sabahın seher vaktine yakın görülür, uyandığınızda filmin en net karesi gibi aklınızdadır ve içinize tarifi imkansız bir huzur (veya derin bir uyarı hissi) verir.
2. Şeytanî Rüyalar: İnsanı korkutmak, üzmek veya ibadetten soğutmak için şeytanın verdiği vesveselerdir. Yüksekten düşmek, karmaşık yaratıklar görmek gibi kabuslar bu sınıftadır. Efendimiz (s.a.s.), hoşuna gitmeyen bir rüya görenin sol tarafına üç kez hafifçe tükürüp Allah'a sığınmasını ve bunu kimseye anlatmamasını tavsiye etmiştir.
3. Nefsanî (Bilinçaltı) Rüyalar: Gün içinde çok düşündüğünüz, korktuğunuz veya arzuladığınız şeylerin, uyku sırasında zihinde tekrar etmesidir. Tuzlu yiyen birinin rüyasında dere kenarında su içtiğini görmesi gibi. Bunların bir tabiri veya hükmü yoktur.

Rüyanızı Kime Anlatıyorsunuz? Rüya, havada asılı duran bir kuşun ayağına bağlı gibidir; ilk tabir eden nasıl yorumlarsa öyle düşer. Bu sebeple rüyalar, kıskanç ve cahil insanlara değil; hayra yoran, nasibi bol, ilim ve irfan sahibi "gönül ehli"ne anlatılmalıdır. Zira "Rüya, ilk tabir edenin yorumuna göre çıkar" hadisi, ağızdan çıkan sözün kader üzerindeki etkisine işaret eder.